Byłeś wspólnikiem spółki cywilnej i ogłosiłeś upadłość konsumencką? Urząd Skarbowy nie może żądać pieniędzy od syndyka
Krótko o co chodzi
Wyobraź sobie taką sytuację: prowadziłeś spółkę cywilną z partnerem biznesowym. Spółka się rozpadła, Twoje finanse też — w końcu sąd ogłosił Twoją upadłość konsumencką. Zaczął działać syndyk, który zajął się Twoim majątkiem. Wydawało się, że jesteś na dobrej drodze do finansowego nowego startu.
A tu nagle — kilka lat później — Urząd Skarbowy upomina się o zaległe podatki dawnej spółki i kieruje całą sprawę do… syndyka, a nie do Ciebie.Czy tak powinno być? Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego — absolutnie nie. I to jest dobra wiadomość dla byłych wspólników spółek cywilnych.Co się wydarzyło w tej konkretnej sprawie?
Dwoje wspólników prowadziło razem spółkę cywilną. Na początku 2021 roku spółka została rozwiązana. Niedługo potem sąd ogłosił upadłość konsumencką obojga wspólników — czyli oficjalnie uznał, że nie są w stanie spłacić swoich długów, i powołał syndyków, którzy zajęli się ich majątkami.
Dopiero w 2023 roku — a więc już po ogłoszeniu upadłości — Urząd Skarbowy przypomniał sobie, że spółka zalegała z podatkami od wynagrodzeń pracowników za lata 2019 i 2020. Zaległość wynosiła ponad 8 tysięcy złotych, do tego ponad 3,4 tysiąca złotych odsetek i koszty egzekucji.Urząd wszczął postępowanie i chciał, żeby byli wspólnicy odpowiedzieli za te długi solidarnie — czyli każde z nich za całość. Problem w tym, że całą korespondencję dotyczącą jednej ze wspólniczek kierował do jej syndyka, traktując go jak stronę postępowania.
Dlaczego to był błąd?
Żeby to zrozumieć, trzeba wiedzieć jedną ważną rzecz:
Wspólnik spółki cywilnej nie odpowiada automatycznie za długi podatkowe tej spółki. Taka odpowiedzialność nie powstaje sama z siebie — musi ją dopiero stworzyć specjalna decyzja urzędu skarbowego. Dopóki urząd tej decyzji nie wyda, żaden dług podatkowy spółki nie obciąża konkretnego wspólnika.
W tej sprawie urząd wydał taką decyzję dopiero w 2023 roku — czyli już po tym, jak sąd ogłosił upadłość wspólniczki w 2021 roku.
A to oznacza, że dług wobec tej wspólniczki powstał już w trakcie trwania jej upadłości. Nie istniał wcześniej, nie mógł więc trafić do masy upadłości, czyli zbioru majątku i długów, którymi zajmuje się syndyk. Syndyk zajmuje się długami, które istniały w dniu ogłoszenia upadłości — nie tymi, które powstały później.
Co orzekły sądy?
Najpierw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a potem Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie stwierdziły:
- Syndyk nie miał żadnych podstaw do tego, by uczestniczyć w tym postępowaniu podatkowym.
- Stroną postępowania powinna być wyłącznie sama wspólniczka jako osoba fizyczna — nie syndyk jej masy upadłości.
- Urząd skierował decyzję do kogoś, kto nie był stroną sprawy.
- To powoduje, że cała decyzja jest nieważna.
NSA podkreślił, że prawidłowe wskazanie strony postępowania to podstawowy obowiązek urzędu — i tu urząd ten obowiązek zaniedbał.
Co to oznacza w praktyce — jeśli jesteś w podobnej sytuacji?
Jeśli byłeś wspólnikiem spółki cywilnej, przeszedłeś przez upadłość konsumencką i teraz Urząd Skarbowy upomina się od Ciebie — lub od Twojego syndyka — o zaległości dawnej spółki, koniecznie zwróć uwagę na kilka kwestii:
- Kiedy powstał dług spółki, a kiedy urząd wydał decyzję o Twojej odpowiedzialności? Jeśli decyzja zapadła już po ogłoszeniu Twojej upadłości, syndyk nie jest właściwą stroną takiego postępowania.
- Czy urząd kieruje pisma do Ciebie czy do syndyka? Jeśli robi to do syndyka — może działać bezprawnie, a wydana decyzja może być nieważna.
- Czy zaległości spółki zostały zgłoszone do listy wierzytelności w Twoim postępowaniu upadłościowym? Jeśli decyzja o odpowiedzialności nie istniała w chwili ogłoszenia upadłości, urząd nie miał możliwości skutecznego zgłoszenia tej wierzytelności.
Nie daj się zaskoczyć — działaj, zanim urząd zrobi to za Ciebie
Upadłość konsumencka to Twoja szansa na nowy start — i masz prawo z niej skorzystać w pełni. Opisana wyżej sprawa pokazuje jednak coś ważnego: urzędy popełniają błędy, a konsekwencje tych błędów mogą spaść właśnie na Ciebie, jeśli nie zareagujesz w porę.
Jeśli jesteś byłym wspólnikiem spółki cywilnej i:
- ogłoszono wobec Ciebie upadłość konsumencką,
- urząd skarbowy wszczął postępowanie dotyczące długów tej spółki,
- nie wiesz, czy Twoje prawa są respektowane,
— nie zostawiaj tego bez sprawdzenia.